ហេតុអ្វីបាន​ជាCovid-19នៅ​អាហ្វ្រិកមិនស្លាប់​ដូចអា​មេរិក?

នៅពេលដែលCovid-19ផ្ទុះឡើងមន្ត្រីសុខាភិបាលបារម្ភថា ជំងឺរាតត្បាតនឹងរីករាលដាលពាសពេញទ្វីបអាហ្រ្វិកដោយអាចសម្លាប់មនុស្សរាប់លាននាក់ និងបំផ្លាញប្រព័ន្ធសុខភាពក្រីក្រនៅទីនេះ។ ប៉ុន្តែ​ជា​សំណាង​ល្អសេណារីយ៉ូ​នោះ​មិន​ទាន់​កើត​ឡើង​នៅ​ឡើ​ទេ។នៅឯផ្សារដ៏មមាញឹកក្នុងទីក្រុងក្រីក្រមួយក្បែររដ្ឋធានីHarareនៃប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េក្នុងសប្តាហ៍នេះ Nyasha Ndouបានរក្សាទុករបាំងមុខរបស់គាត់នៅក្នុងហោប៉ៅ ខណៈដែលមនុស្សរាប់រយនាក់ផ្សេងទៀតដែលភាគច្រើនគ្មានរបាំងបានដើរលេងបន្លែផ្លែឈើ និងបន្លែដាក់តាំងនៅលើតុឈើនិងចានផ្លាស្ទិច។ដូចនៅតំបន់ភាគច្រើននៅទូទាំងប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េ ជីវិតនៅតែដំណើរការដូចធម្មតាព្រោះមិនទាន់មានសញ្ញានៃជំងឺរាតត្បាត Covid-19 នៅឡើយ។ ការជួបជុំនយោបាយការប្រគុំតន្ត្រី និងការជួបជុំគ្រួសារបានវិលត្រឡប់មកវិញហើយ។កាលពីដើមសប្តាហ៍នេះ ប្រទេសហ្ស៊ីមបាវេបានកត់ត្រាការឆ្លងថ្មីចំនួន៣៣ ប៉ុណ្ណោះនិងមិនមានអ្នកស្លាប់ ស្របតាមនិន្នាការនៃការថយចុះនៃរលករាតត្បាតនៅទូទាំងទ្វីបដែលទិន្នន័យពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បង្ហាញថាចំនួននៃការឆ្ល​ងបានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីខែកក្កដា។នៅពេលដែល Covid-19លេចឡើងជាលើកដំ​បូងក្នុងឆ្នាំ២០២០មន្ត្រីសុខាភិបា​លមានការភ័យខ្លាចថាជំងឺរាតត្បាតនឹងរាលដាលពាសពេញប្រទេសដោយអាចសម្លាប់មនុស្សរាប់លាននាក់។ខណៈពេលដែលវាមិនទាន់ច្បាស់ថាតើចំនួនអ្នកស្លាប់និងរបួសចុងក្រោយនឹងទៅជាយ៉ាងណាសំណាងល្អដែលសេណារីយ៉ូដ៏អាក្រក់រហូតមកដល់ពេលនេះមិនបានកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េនិងភាគច្រើននៃទ្វីបអាហ្រ្វិកនោះទេ។

ទ្រឹស្តីអំពី”អាវុធសម្ងាត់”

យោងតាមប្រធានទីភ្នាក់ងារសុខភាពសកលនៃសាកលវិទ្យាល័យColumbia University (USA) Wafaa El-Sadr មានអាថ៌កំបាំងមួយបានកើតឡើងនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក។ អ្នកស្រី El-Sadr បាននិយាយថា “ទ្វីបអាហ្រ្វិកមិនមានវ៉ាក់សាំងនិងធនធានច្រើនដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងCovid-19 ដូចនៅអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិកទេ។ប៉ុន្តែស្ថានភាពរបស់ពួកគេហាក់ដូចជាកាន់តែប្រសើរឡើង” ។វាត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាតិចជាង៦% នៃប្រជាជននៅទ្វីបអាហ្រ្វិកបានទទួលវ៉ាក់សាំងCovid-19 ។ អស់រយៈពេលជាច្រើនខែនៅក្នុងកាសែតប្រចាំសប្តាហ៍ WHO បានពណ៌នាអាហ្រ្វិកថាជា “តំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់តិចតួចបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក” ។អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះសន្មត់ថានេះជាចំនួនប្រជាជនវ័យក្មេងរបស់ទ្វីបអាហ្រ្វិក -អាយុជាមធ្យមគឺ២០ធៀបនឹងប្រហែល៤៣នៅអឺរ៉ុបខាងលិច។ លើសពីនេះអត្រាទាបនៃនគរូបនីយកម្ម និងទំនោរទៅខាងក្រៅកាន់តែច្រើនប្រហែលជាបានធ្វើឱ្យទ្វីបនេះមានសុវត្ថិភាពជាងមុនមកទល់ពេលនេះ។ ការសិក្សាមួយចំនួនកំពុងស៊ើបអង្កេតទ្រឹស្តីផ្សេងទៀតរួមទាំងហេតុផលហ្សែនឬការឆ្លងពីមុនជាមួយនឹងជំងឺប៉ារ៉ាស៊ីតផ្សេងទៀត។កាលពីថ្ងៃទី១៩ខែវិច្ឆិកា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរបស់សមាគមវេជ្ជសាស្ត្រត្រូពិច និងអនាម័យអាមេរិកអ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិអ៊ូហ្គង់ដាបាននិយាយថាពួកគេបានរកឃើញថាអ្នកជំងឺ Covid-19 ដែលបានឆ្លងជំងឺគ្រុនចាញ់មានហានិភ័យទាបនៃការឆ្លងមេរោគ Covid-19 កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឬស្លាប់។ Jane Achan ទីប្រឹក្សាស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមជំងឺគ្រុនចាញ់ និងជាសហអ្នកនិពន្ធនៃការសិក្សាបាននិយាយថា”យើងពិតជាភ្ញាក់ផ្អើលដែលបានឃើញរឿងនេះថា ជំងឺគ្រុនចាញ់អាចមានឥទ្ធិពលការពារលើមនុស្សដែលមានCovid-19″។Christian Happi នាយកមជ្ឈមណ្ឌលអាហ្រ្វិកសម្រាប់ហ្សែននិងជំងឺឆ្លងនៅសាកលវិទ្យាល័យRedeemក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាបាននិយាយថាអាជ្ញាធរនៅលើទ្វីបនេះត្រូវបានគេប្រើដើម្បីទប់ស្កាត់ការផ្ទុះឡើងទោះបីជាមិនមានវ៉ាក់សាំងក៏ដោយ។ លោកក៏បានសរសើរបណ្តាញបុគ្គលិកសុខាភិបាលសាធារណៈដ៏ច្រើននៅអាហ្វ្រិកផងដែរ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា​៖ «​វា​មិនមែន​ជា​រឿង​ដែល​អ្នក​មាន​លុយ​ប៉ុន្មានឬ​មន្ទីរពេទ្យ​ទំនើប​នោះ​ទេ​»​។Devi Sridhar ប្រធានផ្នែកសុខភាពសាធារណៈសកលនៅសកលវិទ្យាល័យ Edinburgh បាននិយាយថា មេដឹកនាំអាហ្រ្វិកបានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងលឿនដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតនៃជំងឺនេះ ។ប៉ុន្តែមិនទទួលបានឥណទានដែលពួកគេសមនឹងទទួលបាននោះទេ។ លោក Sridhar បានផ្តល់ឧទាហរណ៍នៃការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រទេសម៉ាលីក្នុងការបិទព្រំដែនមុនពេលCovid-19 មកដល់ប្រទេស។

ការចាក់វ៉ាក់សាំងនៅតែជាតម្រូវការកំពូល

នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង Covid-19 ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាបានឆក់យកជីវិតមនុស្ស ៨៩,០០០នាក់។ មកទល់ពេលនេះ អាហ្រ្វិកខាងត្បូងគឺជាប្រទេសដែលរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេដោយសារជំងឺរាតត្បាត។ បច្ចុប្បន្ននេះ អាជ្ញាធរអាហ្រ្វិក ទោះបីជាទទួលស្គាល់ថា អាចមានគម្លាតក្នុងការធ្វើតេស្ត ។ប៉ុន្តែមិនទាន់បានកត់ត្រាចំនួនអ្នកស្លាប់ភ្លាមៗខ្ពស់ដែលអាចទាក់ទងនឹង Covid-19 នៅឡើយ។ទិន្នន័យរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកបង្ហាញថាចំនួនអ្នកស្លាប់នៅអាហ្រ្វិកមានត្រឹមតែ៣% នៃការស្លាប់ទូទាំងពិភពលោក។ ទន្ទឹមនឹងនេះអត្រាមរណៈនៅអាមេរិក និងអឺរ៉ុបមាន ៤៦% និង ២៩% រៀងគ្នា។ នៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាដែលជាប្រទេសមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក រដ្ឋាភិបាលបានកត់ត្រាការស្លាប់ជិត៣,០០០នាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជន២០០លាននាក់។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ សហរដ្ឋអាមេរិកបានកត់ត្រាចំនួនអ្នកស្លាប់ស្រដៀងគ្នាបន្ទាប់ពីត្រឹមតែ២-៣ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ចំនួន​ទាំង​នោះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាជន​ក្នុង​ប្រទេស​នីហ្សេរីយ៉ា​ដូច​ជា Opemipo Are វ័យ ២៣ឆ្នាំ​ដោយ​មាន​ការ​ធូរស្បើយ។ លោក Are បាននិយាយថា “ពួកគេនិយាយថានឹងមានសាកសពនៅលើដងផ្លូវ និងបញ្ហាពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ ប៉ុន្តែសេណារីយ៉ូនោះមិនទាន់កើតឡើងនៅឡើយទេ”។Oyewale Tomori ដែលជាអ្នកជំនាញខាងមេរោគជនជាតិនីហ្សេរីយ៉ាដែលចូលរួមក្នុងក្រុមផ្តល់ប្រឹក្សារបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកជាច្រើនគិតថាទ្វីបអាហ្រ្វិកប្រហែលជាមិនត្រូវការវ៉ាក់សាំងច្រើនដូចលោកខាងលិចទេ។ យោងតាមលោកវាគឺជាគំនិតដ៏ចម្រូងចម្រាស់មួយហើយបច្ចុប្បន្នអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាហ្រ្វិកកំពុងពិភាក្សាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះវា។ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនោះមិនមានន័យថាអាហ្វ្រិកមិនត្រូវការវ៉ាក់សាំងទេ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រព្រមានថាការប្រមូលទិន្នន័យCovid-19 នៅទ្វីបអាហ្រ្វិកពិបាកនឹងមានភាពច្បាស់លាស់ ហើយការចាក់វ៉ាក់សាំងនៅតែជាតម្រូវការកំពូល។ មនុស្សមិនត្រូវធ្វើជាកម្មវត្ថុមុនពេលជំងឺរាតត្បាត។នៅថ្ងៃទី១៩ខែវិច្ឆិកាអាជ្ញាធរនីហ្សេរីយ៉ាបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការមួយដើម្បីពង្រីកការគ្របដណ្តប់លើការចាក់វ៉ាក់សាំង។ ក្រុមមន្ត្រីកំពុងកំណត់គោលដៅចាក់វ៉ាក់សាំងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជននៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២២ដែលជាគោលដៅដែលពួកគេគិតថានឹងជួយនីហ្សេរីយ៉ាឱ្យសម្រេចបាននូវភាពស៊ាំ។ត្រឡប់ទៅប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េវិញវេជ្ជបណ្ឌិតមានអំណរគុណចំពោះរយៈពេល”សម្រាក” ពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ប៉ុន្តែបារម្ភថាវានឹងគ្រាន់តែជាបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនិយាយថា ការប្រមូលទិន្នន័យ Covid-19 ដ៏ត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកដែលមានប្រព័ន្ធឃ្លាំមើលបំណះគឺពិបាកខ្លាំងណាស់ ហើយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានព្រមានថានិន្នាការធ្លាក់ចុះអាចមានភាពងាយស្រួលក្នុងការបញ្ច្រាស់៕យោងតាមAP, ABC


ស្ត្រី​ម្នាក់​លេង​ជាមួយ​កូនៗ​នៅ​ជាយ​រដ្ឋធានី Harare កាលពី​ថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា (រូបថត៖ AP)។


យុវជន​ហាត់​ប្រាណ​នៅ Emakhadeni ប្រទេស​ហ្ស៊ីមបាវ៉េ (រូបថត៖ AFP)