ស​ម្ដេច​ហ៊ុន សែន៖​ក្នុងនាម​ជា​ប្រធានអា​ស៊ានកម្ពុជារួមជាមួយ​រដ្ឋសមាជិក​នឹង​ខិ​ត​ខំ​ឱ្យកាន់​តែសកម្ម ក្នុងការក​​សាងអ​​នា​គតដ៏ត្រចះត្រច​ង់​សម្រាប់ទ្វីបអា​ស៊ីនិងពិភព​លោក

សម្តេចហ៊ុន សែននាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជាបានមានប្រសាសន៍ថាក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ានឆ្នាំ២០២២ កម្ពុជារួមជាមួយ​រដ្ឋសមាជិក​អាស៊ានផ្សេងទៀតនឹងខិតខំប្រឹងប្រែងឱ្យកាន់តែសកម្មឡើងថែមទៀត ក្នុងការកសាង​អនាគតដ៏ត្រចះត្រចង់សម្រាប់ទ្វីបអាស៊ីនិងពិភពលោក។ទន្ទឹមនេះនឹងបន្តពង្រឹងមជ្ឈភាព និងឯកភាពអាស៊ាន ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវភាពធន់និងភាពរឹងមាំរបស់អាស៊ានក្នុងការ​ប្រឆាំង​នឹងសម្ពាធ និងឥទ្ធិពលដែលកើតចេញពីការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ​កាន់​តែ​ខ្លាំងក្លាឡើងៗ ក៏ដូចជាបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗទៀត។ក្នុងសន្ទរកថាដែលបានថ្លែងក្នុងសន្និសីទអន្តរជាតិលើកទី ២៧ ស្តីពី អនាគតរបស់​អាស៊ី ក្រោមមូលបទ «ការកំណត់ឡើងវិញនូវតួនាទីរបស់ទ្វីបអាស៊ី នៅក្នុងពិភព​លោក​ដែល​បែកខ្ញែក» តាមរយៈប្រព័ន្ធវីដេអូ នាថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានថ្លែងថា បច្ចុប្បន្ន ពិភពលោកទាំងមូលបាននិងកំពុងជួប​ប្រទះនឹង​បញ្ហា​ស្មុគ​ស្មាញជាច្រើន។ ជាក់ស្តែង ថ្វីត្បិតតែវិបត្តិនៃជំងឺកូវីដ-១៩ បានថមថយទៅវិញក្នុង​កម្រិតមួយគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ក៏ការងើបចេញពីវិបត្តិនេះទាំងអស់គ្នា នៅតែជាក្តីស្រមៃ​មួយ​នៅឡើយហើយវិបត្តិនេះក៏បាននាំមកនូវគម្លាតកាន់តែធំឡើងរវាងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ និង​ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ជាមួយគ្នានេះ ខណៈដែលប្រទេសជាច្រើន រួមទាំងកម្ពុជា បាន​ចាប់ផ្តើមបើកប្រទេស និងសកម្មភាពសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចពេញលេញឡើងវិញ យើងសង្កេត​ឃើញថា នៅមានបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនកំពុងបន្តជួបប្រទះ​នូវការឆ្លងរាល​ដាល ក៏ដូចជាឧបសគ្គក្នុងការទទួលបានវ៉ាក់សាំង និងធនធានចាំបាច់នានា នៅក្នុងការ​ប្រយុទ្ធនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ ហើយប្រទេសខ្លះទៀតក៏បានធ្លាក់ខ្លួនកាន់តែជ្រៅទៅក្នុងវិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច និងចលាចលសង្គម។ សម្ដេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តថា ការផ្ទុះឡើងនូវ​សង្គ្រាម​នៅអ៊ុយក្រែនក៏បានបង្កឱ្យបរិយាកាសសន្តិសុខសកល មានការប្រែប្រួល​យ៉ាង​ស្រួចស្រាល់ ប្រកបដោយភាពមិនប្រាកដប្រជាខ្ពស់ និងអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ ដែលគ្មាន​នរណា​អាចប៉ាន់ប្រមាណបានថែមទៀត ជាពិសេសបច្ច័យអវិជ្ជមានចំពោះការងើប​ឡើង​វិញ នៃការអភិវឌ្ឍសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចក្រោយវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។ ទន្ទឹមនេះ សង្គ្រាមនេះបាន​បង្ហាញ​យ៉ាង​ប្រចក្ស ពីការវិលត្រឡប់មកវិញនូវការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងស្រួចស្រាល់រវាង​ប្រទេសមហាអំណាចធំៗ ដែលបាននិងកំពុងធ្វើឱ្យពិភពលោកឈានចូលទៅរបត់ថ្មីមួយ​នៃ​ការបែកបាក់ និងការបែងចែកប៉ូលមនោគមវិជ្ជា និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងធ្វើឱ្យរដ្ឋ​តូចៗត្រូវបានបង្ខំឱ្យជ្រើសរើសរវាងប្រទេសមហាអំណាចពាក់ព័ន្ធ។ សម្ដេចតេជោបានបន្ដ​ទៀតថា ជាការពិត ការណ៍នឹងបង្កើតនូវផលវិបាកជាច្រើនសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតំបន់​អាស៊ី​របស់​យើង។សម្ដេចតេជោក៏បានចែករំលែកនូវមតិ និងយោបល់ ចំពោះកិច្ចការនិងទិសដៅ​អាទិ​ភាពមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងតួនាទីរបស់ទ្វីបអាស៊ីនៅក្នុងពិភពលោកដែលបែកខ្ញែក ដែល​ក្នុងនោះរួមមាន ទី១. បណ្តាប្រទេសអាស៊ីត្រូវអំពាវនាវ ដោយឈរលើគោលជំហរ​រួមគ្នា​ប្រកបដោយសង្គតិភាព ឱ្យប្រទេសទាំងអស់គោរពអធិបតេយ្យភាព និងឯករាជ្យភាព គ្នា​ទៅវិញទៅមក រួមទាំងជម្រើសនៃការដឹកនាំដែលស្របតាមលក្ខខណ្ឌ និងលក្ខណៈ​ពិសេស​​របស់ប្រទេសនីមួយៗ។ ទន្ទឹមនេះដែរ ប្រទេសទាំងអស់ត្រូវប្រកាន់យកឱ្យបាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួននូវគោលការណ៍នៃសន្តិសហវិជ្ជមាន ការមិនជ្រៀតជ្រែក និងការគោរពទៅវិញ​ទៅ​មក នូវជីវភាពរស់នៅ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ និងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសនីមួយៗ​ដែល​នេះជាគុណតម្លៃសំខាន់បំផុត ក្នុងការធានាឱ្យបាននូវការអភិវឌ្ឍជាសកលប្រកបដោយ​ចីរភាព និងបរិយាបន្ន។ ទី២.ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ «ពហុភាគីនិយម» និង «កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការអន្ដរជាតិផ្អែកលើវិធាននៃច្បាប់» គឺជាវិធានពីរ ដែលអាស៊ីត្រូវតែបន្ត​ប្រកាន់​យក។ យើងមិនត្រូវបណ្ដោយឱ្យប្រទេសណាមួយទទួលរងនូវការបន្ទច់​បង្អាក់ក្នុង​កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍន៍ តាមរយៈការរងគ្រោះដោយការដាក់ទណ្ឌកម្មជាឯកតោភាគី, ការហាមឃាត់ ឬការដាក់វិធានការបង្ខិតបង្ខំផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ ដែលបំពានទៅលើច្បាប់​អន្ដរជាតិ ព្រមទាំងគោលការណ៍ និងគោលបំណងស្នូល ដែលមានចែងនៅក្នុងធម្មនុញ្ញ​នៃ​អង្គការសហប្រជាជាតិនោះឡើយ ។ ទី៣. បណ្តាប្រទេសអាស៊ីត្រូវតែធ្វើការព្រមគ្នា ដើម្បី​ជំរុញបន្ថែមទៀតនូវកិច្ចសហប្រតិបតិ្តការ ក្នុងតំបន់ ដែលមានលក្ខណៈបើកចំហ មានតម្លា​ភាព ប្រកបដោយបរិយាបន្ន បំពេញបន្ថែម និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យគ្នាទៅវិញ​ទៅមក។ តួយ៉ាង កិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតំបន់ (RCEP)គឺជាគំរូដ៏ល្អបំផុត​មួយ នៃប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មបើកចំហ ប្រកបដោយបរិយាបន្ន ដែលផ្អែកលើវិធាននៃច្បាប់ និង ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តពិតប្រាកដរបស់យើង ក្នុងការបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបតិ្តការ​ក្នុង​តំបន់។ ក្នុងន័យនេះ យើងត្រូវបន្តនិងបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងលើកកម្ពស់​នូវគំនិតផ្តួច​ផ្តើម និងកិច្ចសហប្រតិបតិ្តការក្នុងតំបន់ផ្សេងៗទៀត ដើម្បីចាប់យកសក្ដានុពលនៃកិច្ច​អភិវឌ្ឍន៍របស់អាស៊ីឱ្យបានជាអតិបរមា។ ទី៤. យើងត្រូវបន្តរក្សានិងពង្រឹងនូវការឯកភាព និង​សាមគ្គីភាពរវាងបណ្ដាប្រទេសនានា ក្នុងទ្វីបអាស៊ីដែលជាគន្លឹះយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការ​លើក​កម្ពស់សន្តិភាព សន្តិសុខ ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍនានា ក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ។ ក្នុងន័យនេះ អាស៊ានជាអង្គការតំបន់មួយ ដែលដើរតួនាទីមិនអាចខ្វះបាន ក្នុងការ​ចូល​រួមចំណែកសម្រេចឱ្យបាននូវគោលដៅ ប្រកបដោយគុណតម្លៃដ៏ថ្លៃថ្លាទាំងនោះ។ អាស៊ាន តាមរយៈយន្តការនានា ដូចជា អាស៊ានបូកបី កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា និងកិច្ច​ប្រជុំ​រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាស៊ានបូក បានប្រមូលផ្តុំមហាអំណាចធំៗ មហាអំណាច​ទំហំ ម​ធ្យម និងរដ្ឋតូចៗពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដើម្បីរួមគ្នាកសាងជំនឿ និងទំនុកចិត្តទៅវិញទៅមក ព្រមទាំងពង្រឹងនិម្មាបនកម្មតំបន់ផ្អែកលើវិធាននៃច្បាប់ដែលមានអាស៊ានជាស្នូល។ ទី៥. យើងត្រូវបន្តខិតខំរួមគ្នាបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការស្ដារ និងជំរុញសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ ប្រ កប ដោយចីរភាព ភាពធន់ និងបរិយាបន្ន តាមរយៈការបន្តកាត់បន្ថយនូវគម្លាតនៃ​ការ​ទទួលបានការចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ ដើម្បីបញ្ចប់នូវការរាតត្បាតនៃជំងឺនេះ។ ការ​បន្ត​ផ្តល់​អាទិភាពលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាល និងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម។ ការ​ជំរុញបន្ថែមនូវការតភ្ជាប់ និងការធ្វើពិពិធកម្មពាណិជ្ជកម្ម និង ការវិនិយោគក្នុងតំបន់។ ការ​ចាប់យកកាលានុវត្តភាពពីបរិវត្តកម្មឌីជីថល។ ការដោះស្រាយបញ្ហានៃការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ និងការធ្វើអន្តរកាលថាមពល តាមរយៈការជំរុញហិរញ្ញប្បទានប្រកបដោយ​ចីរភាព និង ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបៃតង។​គួរបញ្ជាក់ដែរថា តបតាមការអញ្ជើញរបស់លោក ហាសិបេ តូយ៉ូហ្ស៊ី (HASEBE Tsuyoshi) ប្រធាន និងជានាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុននីកកេ (Nikkei Inc.) សម្តេច​អគ្គមហា​សេនា​​បតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានចូលរួមជាមួយ​ប្រមុខរដ្ឋ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់មកពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ីដ៏ទៃទៀត ថ្លែង​សុន្ទរកថាក្នុងសន្និសីទអន្តរជាតិលើកទី២៧ ស្តីពី “អនាគតរបស់អាស៊ី ក្រោមមូលបទ «ការកំណត់ឡើងវិញនូវតួនាទីរបស់ទ្វីបអាស៊ីនៅក្នុងពិភពលោក ដែលបែកខ្ញែក» ដែលនឹង​ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងទម្រង់រូបវន្តផង និងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញផង នៅថ្ងៃទី ២៦-២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ នៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន។ ការអញ្ជើញចូលរួមតាមប្រព័ន្ធវីដេអូរបស់​សម្តេច​តេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី នៅក្នុងសន្និសីទអន្តរជាតិនេះ នឹងឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់កម្ពុជា ក្នុងការដើរតួនាទីដ៏សកម្មនៅក្នុងការ កសាងអនាគតប្រកបដោយនិរន្តរ​ភាព​មួយសម្រាប់អាស៊ី និងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងបុព្វហេតុ ស្តារឡើងវិញក្រោយវិបត្តិ​ជំងឺកូវីដ-១៩៕AKP