M​arcos-ពីការនិរទេ​សខ្លួនទៅជាប្រធា​នាធិបតីហ្វី​លីពីន

នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលរបស់ឪពុកលោកត្រូវបានផ្ដួលរំលំFerdinand Marcos Jr. រស់នៅនិរទេសខ្លួនជាមួយគ្រួសាររបស់លោកទើបត្រឡប់មកវិញនិងជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន។ ៣៦ឆ្នាំក្រោយមកFerdinand Marcos Jr.ថ្ងៃនេះត្រូវបានកំណត់ថាជាអ្នកឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនជាមួយនឹងសម្លេងឆ្នោតច្រើនជាង៣១លានដោយបានផ្តួលអនុប្រធានាធិបតីដែលកំពុងកាន់អំណាចLeni Robredo ដែលជាការកត់សម្គាល់ការវិលត្រឡប់របស់គ្រួសារ Marcos ទៅកាន់វិមាន Malacanang បន្ទាប់ពីជិត៤ទសវត្សរ៍។Marcos Jr. ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា Bongbong Marcos កើតនៅថ្ងៃទី១៣ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៧ជាកូនប្រុសតែមួយគត់របស់អតីតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនFerdinand E. Marcos ដែលកាន់អំណាចពីឆ្នាំ ១៩៦៥-១៩៨៦។Marcos ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០បានផ្លាស់ទៅរស់នៅប្រទេសអង់គ្លេសដើម្បីរស់នៅនិងសិក្សានៅសាលា Worth ដែលជាស្ថាប័នអប់រំសម្រាប់ក្មេងប្រុសនៅWest Sussex ។ ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៥លោក Marcos បាន​សិក្សា​ទស្សនវិជ្ជានយោបាយនិង​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Oxford ដោយ​បាន​ជួយ​ឡោកឱ្យ​ចូល​ប្រឡូក​ក្នុង​នយោបាយ។ប៉ុន្តែ Marcos មិនបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យ Oxford ទេ។ សាកលវិទ្យាល័យដ៏មានកិត្យានុភាពនេះក្នុងឆ្នាំ២០២១បានបញ្ជាក់ថា Marcos មិនបានបញ្ចប់ការសិក្សារបស់លោកហើយមិនត្រូវបានផ្តល់សញ្ញាប័ត្រទេ។ប៉ុន្តែគ្រាន់តែទទួលបានវិញ្ញាបនបត្រពិសេសក្នុងការសិក្សាសង្គមក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨។Marcos បាននិយាយផងដែរថា លោកបានសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកគ្រប់គ្រងធុរកិច្ចនៅសាលាWharton School of Business នៅសាកលវិទ្យាល័យPennsylvaniaសហរដ្ឋអាមេរិក។ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកបានប្រកាសដកខ្លួនចេញពីវគ្គសិក្សាដើម្បីត្រឡប់មកប្រទេសវិញដើម្បីចូលរួមក្នុងនយោបាយ។ភាពចម្រូងចម្រាស់ក្នុងការសិក្សារបស់ Marcos មិនបានរារាំងលោកពីការចាប់ផ្តើមចូលរួមក្នុងនយោបាយក្នុងអំឡុងពេលរដ្ឋបាលរបស់ឪពុកលោកនោះទេ។ នៅឆ្នាំ១៩៨០ លោក Marcos បានក្លាយជាអភិបាលរងខេត្ត Ilocos Norte នៅអាយុ២៣ឆ្នាំ។នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨៣ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលខេត្ត Ilocos Norte ជំនួសអ្នកមីងម្នាក់ដែលបានលាលែងពីតំណែងដោយសារហេតុផលសុខភាព។កំឡុងពេលដែល FerdinandE.Marcosឡើងកាន់អំណាចគ្រួសាររបស់លោកមានភាពល្បីល្បាញដោយសាររបៀបរស់នៅដ៏ប្រណីត ដោយមិនចំណាយប្រាក់លើការងារសិល្បៈថ្លៃៗនិងមានទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្រៅប្រទេសជាច្រើន។ប៉ុន្តែលោក Ferdinand E. Marcos ក៏បានដាក់ច្បាប់អាជ្ញាសឹកនៅទូទាំងប្រទេសហ្វីលីពីនតាំងពីឆ្នាំ១៩៧២ដែលនាំឱ្យមានរលកនៃកំហឹងសាធារណៈដែលបង្កឱ្យមានបដិវត្តអំណាចប្រជាជនដែលបានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៦ដោយផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីន។នៅអាយុ២៩ឆ្នាំBongbongMarcosត្រូវបោះបង់អាជីពនយោបាយដែលកំពុងកើនឡើងរបស់លកហើយផ្លាស់ទៅរស់នៅជាមួយឪពុកម្តាយរបស់លោកត់ដើម្បីរស់នៅនិរទេសនៅ Hawaii ។បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ឪពុកលោកនៅHawaii ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៦លោក Marcos និងក្រុមគ្រួសាររបស់លោកបានត្រឡប់ទៅប្រទេសហ្វីលីពីនវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ហើយបានក្លាយជាអ្នកនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលនៅក្នុងខេត្ត Ilocos Norte ដែលត្រូវបានគេប្រដូចទៅនឹងគ្រួសារ “បន្ទាយ” Marcos ។ក្រោយមកលោកបានរៀបការជាមួយមេធាវី Louise Araneta-Marcos ដែលជាគ្រួសារដ៏មានឥទ្ធិពលមួយ។ ពួកគេមានកូនប្រុស៣នាក់ក្នុងនោះមាន Ferdinand Alexander III “Sandro” កើតក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ Joseph Simon កើតក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ និង William Vincent “Vince” កើតក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩៧ ។ កូនម្នាក់ក្នុងចំណោមកូនទាំង៣របស់លោកត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងឈរឈ្មោះសម្រាប់សភានៅឆ្នាំក្រោយ។Marcos ត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យតំណាងឱ្យមណ្ឌលសមាជទី២នៃខេត្ត Ilocos Norte ពីឆ្នាំ១៩៩២ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៥។បន្ទាប់មកលោកបានឈរឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតហើយបានក្លាយជាអភិបាលខេត្តម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៩៩៨។ បន្ទាប់ពីរយៈពេល៩ឆ្នាំលោកបានត្រឡប់ទៅកាន់តំណែងសមាជិកសភាវិញពីឆ្នាំ២០០៧ ដល់ ឆ្នាំ២០១០ មុនពេលក្លាយជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាណត្តិ ២០១០-២០១៦។ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥លោក Marcos បានឈរឈ្មោះជាអនុប្រធាននៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៦។ ប៉ុន្តែបានចាញ់អ្នកតំណាងនៃខេត្ត Camarines Sur លោក Leni Robredo ជាមួយនឹងរឹម០.៦៤% នៃការបោះឆ្នោត។ លោក​ធ្លាប់​បាន​ប្តឹង​ជំទាស់​នឹង​លទ្ធផល​រាប់​សន្លឹក​ឆ្នោត។ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​សម្រេច។នៅឆ្នាំ ២០២១ លោក Marcos បានប្រកាសថា លោកកំពុងឈរឈ្មោះជាប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន ដោយបន្តប្រឈមមុខនឹងលោកស្រីRobredo ។ ក្នុងអំឡុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោត លោក Marcos បានសន្យាថានឹងនាំមកនូវការងារកាន់តែច្រើនតម្លៃទំនិញធ្លាក់ចុះនិងវិនិយោគបន្ថែមទៀតលើវិស័យកសិកម្ម និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ មិត្តរួមការងាររបស់លោកគឺ Sara Duterte Carpio កូនស្រីរបស់ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្ន Rodrigo Duterte ។លោក Marcos ក៏បានភ្ជាប់យុទ្ធនាការនេះទៅនឹងកេរដំណែលរបស់ឪពុកលោកជាមួយនឹងពាក្យស្លោក “ងើបឡើងម្តងទៀត” ដោយសំដៅទៅលើការនឹករលឹករបស់ប្រជាជនហ្វីលីពីនជាច្រើនសម្រាប់ពេលវេលារបស់ឪពុកលោកដែលកាន់អំណាចជា “យុគសម័យមាស” របស់ប្រទេស។ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ថ្មីៗនេះជាមួយ CNN Philippines លោក Marcos បានសរសើរឪពុករបស់លោកថាជា “ទេពកោសល្យផ្នែកនយោបាយ” និងម្តាយរបស់ឡោកដែលជាសមាជិកសភា៤សម័យកាលថាជា “អ្នកនយោបាយកំពូល” ។អ្នកគាំទ្រគ្រួសារ Marcos និយាយថា ការគ្រប់គ្រងរបស់ Ferdinand គឺជាដំណាក់កាលនៃវឌ្ឍនភាព និងវិបុលភាពដោយគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗកំពុងដំណើរការនៅទូទាំងប្រទេស។អ្នកវិភាគនយោបាយ Edmund Tayao នៅប្រទេសហ្វីលីពីនបាននិយាយថា “បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៨៦មនុស្សជាច្រើនរំពឹងថានឹងមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងរបៀបនយោបាយ និងអភិបាលកិច្ចត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន” ។ «​ប៉ុន្តែ​ផែនការ​ដែល​បាន​រំពឹង​ទុក​ជា​ច្រើន​សម្រាប់​កំណែទម្រង់​ស្ថាប័ន​ដ៏​ឆ្ងាយ​មិន​បាន​សម្រេច​នោះ​ទេ​»​។ដូច្នេះហើយ Tayao គិតថា ការវិលត្រឡប់មកវិញរបស់គ្រួសារ Marcos គឺជាអ្វីដែលមនុស្សជាច្រើនរំពឹងទុកជាពិសេសនៅក្នុងខេត្ត Ilocos Norte។ អ្នកបោះឆ្នោតនៅទីនេះនៅតែស្មោះត្រង់នឹងគ្រួសារ Marcos ខណៈដែលខេត្តនេះទទួលបានការពេញចិត្តជាច្រើនក្នុងអំឡុងពេលការគ្រប់គ្រងរបស់ Ferdinand E. Marcos ទោះបីជាប្រទេសផ្សេងទៀតបានឆ្លងកាត់ច្បាប់អាជ្ញាសឹករយៈពេល១៤ ឆ្នាំក៏ដោយ។អ្នកកាសែតម្នាក់ធ្លាប់បានពន្យល់ថា”ស្រមៃថាមានព្យុះដ៏ហិង្សាវាយលុកប្រទេសនេះ។ ប៉ុន្តែ Ilocos Norte មិនរងផលប៉ះពាល់ទាំងស្រុងទេ” ។ការគាំទ្រសម្រាប់ Marcos មិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះខេត្ត Ilocos Norte ទេ។ Glenn Mark Blasquez អាយុ៣៧ឆ្នាំជាអ្នករស់នៅទីក្រុងម៉ានីលបាននិយាយថាគាត់បានសម្រេចចិត្តបោះឆ្នោតឱ្យ Marcos ដោយសារតែការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់លោកក្នុងការលើកកម្ពស់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានមហិច្ឆតាដូចជាប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ផ្លូវថ្នល់ និងស្ពាន កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងការដឹកជញ្ជូន។លោកបាននិយាយថា “យើងត្រូវការសន្ទុះនោះ។ យើងត្រូវការអ្នកដឹកនាំដើម្បីបន្តការជឿនលឿនបែបនេះ” ។Gerald Cruz ម្ចាស់ហាងអាយុ៣៣ ឆ្នាំនៅទីក្រុង Luzon បាននិយាយថាគាត់បានបោះឆ្នោតឱ្យ Marcos ដោយសារតែការសន្យារបស់លោកក្នុងការបន្តគំនិតផ្តួចផ្តើម “សាងសង់” ដែលស្នើឡើងដោយប្រធានាធិបតីDuterteក៏ដូចជាការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់លោកក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃអគ្គិសនី។Cruz បាននិយាយថា “វិក្កយបត្រអគ្គិសនីរបស់យើងបានកើនឡើងទ្វេរដង។ ប្រសិនបើវិក័យប័ត្រអគ្គិសនីនៅតែបន្តឡើងអ្វីគ្រប់យ៉ាងនឹងរងទុក្ខ។លោកចង់បង្រួបបង្រួមហ្វីលីពីន។ នោះហើយជាអ្វីដែលខ្ញុំចូលចិត្តអំពីលោក” Cruz បាននិយាយថា។នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយនៅថ្ងៃនេះបន្ទាប់ពីត្រូវបានគេកំណត់ថាជាអ្នកឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី លោក Marcos បានសម្តែងថា “ទន្ទឹងរង់ចាំធ្វើការជាមួយគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន ក៏ដូចជាដៃគូរនិងអង្គការអន្តរជាតិ” ដោយសន្យាថានឹងព្យាបាលប្រទេស។ Marcos បានទទូចថា “វិនិច្ឆ័យខ្ញុំដោយអតីតកាលរបស់ខ្ញុំ។ប៉ុន្តែដោយសកម្មភាពរបស់ខ្ញុំ”៕យោងតាមBBC, NY Times, CNN

Ferdinand Marcos Jr. នៅ​ក្នុង​ការ​ឃោសនា​បោះ​ឆ្នោត​ក្នុង​ខេត្ត Bulacan ប្រទេស​ហ្វីលីពីន កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០​៨ ខែ​កុម្ភៈ។ រូបថត៖ Reuters។

Ferdinand Marcos Jr. (ខាងស្តាំ) ជាមួយឪពុកម្តាយនិងបងប្អូនស្រីក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥។ រូបថត៖ Philstar។