ការត្រួតពិនិ​ត្យ​ទំនប់​​​បានក្លាយ​ជាកា​រ​លាប​​ពណ៌​ទៅ​លើ​ប្រទេស​​ចិន​

​ទន្លេ ឡាន​ឆាង​-​មេគង្គ (Lancang-Mekong) គឺជា​ទន្លេ​អន្តរជាតិ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​អាស៊ី ហើយ​មាន​ប្រភព​ចេញពី​ភ្នំ ថា​ង​ហ្គូ​ឡា (Tanggula) នៅលើ ឈី​ង ហ្សា​ង (qing zhang) ខ្ពង់រាប​ទី​បេ​ក្នុងប្រទេស​ចិន​។ វា​ហូរ​ពី​ខាងជើង​ទៅខាង​ត្បូង​កាត់​តាម ឈី​ង ហ្សា ទី​បេ និង យូ​ណាន (Yunnan) ក្នុងប្រទេស​ចិន និង​ប្រាំ​ប្រទេស​ទៀត​រួមមាន​៖ ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ឡាវ ថៃ កម្ពុជា និង​វៀតណាម​ឆ្លង​កាត​ក្រុង​ហូជីមិញ ហើយ​ចាក់​ចូលទៅក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ដែលមាន​ប្រវែង​សរុប​៤.៨៨០ គីឡូម៉ែត្រ​។ជា​ផ្នែក​នៃ​មួយ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន ទន្លេមេគង្គ​ត្រូវបាន​គេ​ហៅថា​ទន្លេ ឡាន​ឆាង​។ ទន្លេ​នេះ​គឺជា​ស្ពាន​ត​ភ្ជាប់​ប្រទេស​ចិន​ជាមួយ​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង​អាស៊ី​ខាងត្បូង ហើយ​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​របស់​វា​មាន​សារសំខាន់​ណាស់​។ចំនួន​ប្រជាជន​សរុប​នៃ​តំបន់​នោះ​គឺ​ប្រហែល​៣២៦​លាន​នាក់​។ មាន​ធនធានទឹក​សម្បូរបែប ធនធានជីវសាស្ត្រ និង​ធនធាន​រ៉ែ​នៅក្នុង​តំបន់​នេះ ដែលមាន​សក្ដានុពល​ខាង​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច និង​ទស្សនវិស័យ​អភិវឌ្ឍន៍​ដ៏​អស្ចារ្យ​។ នៅ​ជុំវិញ​ទន្លេ​ដ៏​ធំ​នេះ ប្រទេស​ដែល​នៅក្នុង​តំបន់​នោះបាន​ធ្វើការ​អភិវឌ្ឍ​វា​រី​អគ្គិសនី​ជា​បន្តបន្ទាប់​។
ក្នុងចំណោម​ទំនប់​ទាំងនោះ ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​ដែល​បង្កើតឡើង​នៅលើ​ដង​ទន្លេមេគង្គ គឺ​ផ្តោតជាសំខាន់​នៅ​ផ្នែក​ខាងលើ​នៃ​ប្រទេស​ចិន ដែលមាន​ទំនប់​សរុប​ចំនួន​
១១​។​ទំនប់​ទាំងនេះ​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុកជា​ចំណុចកណ្តាល​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ ស្ទី​ម​សុន (Stimson) របស់​អា​មេ​រិច​និង​ជា កែវ​ភ្នក​នៃ​ផែនដី (Eye of the Earth) ដែល​ត្រូវបាន​អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល​នឹង​សារ​ព​ត័​មាន​ផ្តោត​សំខាន់​លើ​។​នៅ​ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល ស្ទី​ម​សុន និង កែវ​ភ្នក​នៃ​ផែនដី ត្រូវបាន​បើក​ដំណើរការ​ជា​ផ្លូវការ ហើយ​ត្រូវបាន​យក​គំរូ​តាម​គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” ដែល​ចាប់ផ្តើម​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល​យុទ្ធសាស្ត្រ និង ការសិក្សា​អន្តរជាតិ​របស់​សហរ​ដ្ឋ​អាមេរិក​ដើម្បី​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ក្នុង​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង “​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​តម្លាភាព​នៃ​ដែនសមុទ្រ​អាស៊ី​”​។
វេទិកា​ត្រួតពិនិត្យ​តាម​អ៊ីនធឺណិត​របស់​គម្រោង​នេះ​ប្រើប្រាស់​ការចាប់​សញ្ញា​រូបភាព​ពី​ចម្ងាយ​តាម​ផ្កាយរណប និង GIS (​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មាន​ភូមិសាស្ត្រ​) មានន័យថា​ទទួលបាន​លំហូរ​ធម្មជាតិ ដែល​ត្រូវបាន​គេ​ប៉ាន់​ស្មានថា​ជា​លំហូរ​ធម្មជាតិ​ដោយ​គ្មាន​ទំនប់ទឹក​របស់​ចិន​។ វេទិកា​នេះ​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​អំពី​ទំនប់ទឹក សីតុណ្ហភាព​ទឹក សំណើម និង​ព័ត៌មាន​ទឹកភ្លៀង​នៅក្នុង​អាង​ទន្លេមេគង្គ កត់ត្រា​អំពី​សក្ដានុពល​នៃ​អាង​ស្តុក​ទឹក​នៃ​ទន្លេ Lancang ក្នុងប្រទេស​ចិន និង​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​មូលដ្ឋាន​នៃ​អាង​ទន្លេមេគង្គ តាមរយៈ​ការត្រួតពិនិត្យ​របស់​ក្រសួងការពារជាតិ​សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយ​ផ្កាយរណប​ឧតុនិយម ហើយ​បំប្លែង​វា​ទៅជា​ផ្នែក​ឈៀង​សាន តាមរយៈ​ក្បួន​ដោះស្រាយ​មួយ (​ស្ថានីយ​ជលសា​ស្ត្រ​ឈៀង​សាន​ក្នុងប្រទេស​ថៃ គឺ​ទន្លេ​ឡាន​ឆាង​ជា​ទិន្នន័យ​កម្រិត​ទឹក​នៃ​ស្ថានីយ​ជលសា​ស្ត្រ​ដំបូង​បន្ទាប់ពី​ចេញពី​ព្រំដែន​ចិន​)​។លើសពីនេះ មជ្ឈមណ្ឌល Stimson ក៏បាន​បង្កើត​វេទិកា​តាមដាន និង​ត្រួត​
​ពិនិត្យ​សម្រាប់​គម្រោង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​នៅក្នុង​អាង​ទន្លេមេគង្គ​ផងដែរ​។ ខ្លឹមសារ​នៃ​ការត្រួតពិនិត្យ​គឺជា​ប្រភព​ដ៏​ទូលំទូលាយ​នៃ​ព័ត៌មាន​អំពី​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ថាមពល ការដឹកជញ្ជូន និង​ការការពារ​ទឹក​។​
“​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” បច្ចុប្បន្ន​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ទិន្នន័យ​តាមដាន​ជលសា​ស្ត្រ និង​កម្ពស់​ទឹក​របស់​ទំនប់​ចិន​ចំនួន​១១ នៅ​ប្រេកង់​នៃ​ការធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​ប្រចាំ​សប្តាហ៍ ប៉ុន្តែ​ទិន្នន័យ​ដែល​បានចេញ​ផ្សាយ​នេះ​គឺ​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​ស្ថានភាព​ជាក់ស្តែង ហើយ​ពិតជា​មិនអាច​ឆ្លុះបញ្ចាំង​ពី​និន្នាការ​ទូទៅ​នៃ​ធនធានទឹក​ក្នុងស្រុក​បានទេ​។ ការសិក្សា​ថ្មីៗ​នេះ​ដោយ​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ qinghua ក្នុង​ទិន្នន័យ​ដែល​ចេញផ្សាយ​ដោយ “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​មេគង្គ​” បាន​រកឃើញ​កំហុស​មួយចំនួន​។ ដោយ​យក​ទិន្នន័យ​ត្រួតពិនិត្យ​កម្រិត​ទឹក​នៃ​អាង​ស្តុក​ទឹក Xiaowan ក្នុង​អាង​ទន្លេ Lancang ក្នុង​រយៈពេល​៣​ដង​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០ ជា​ឧទាហរណ៍ ទិន្នន័យ​ដែល​បាន​ត្រួតពិនិត្យ​ដោយ​វិធីសាស្ត្រ​វាស់​ស្ទង់​ពី​ចម្ងាយ​របស់​ផ្កាយរណប​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” គឺ​ផ្ទុយស្រឡះ​ពី កម្រិត​ទឹក​ឡើង​ចុះ​ដែល​បាន​វាស់​ពិត​។ ការសន្និដ្ឋាន​កំហុស​គឺមាន​កម្ពស់​ពី ៣ ទៅ ១០​ម៉ែត្រ​។អ្នកស្រាវជ្រាវ​សាកលវិទ្យាល័យ qinghua ជឿជាក់ថា​គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” ក៏មាន​កំហុស​ធំ​មួយ​រវាង​លទ្ធផល​នៃ​ការត្រួតពិនិត្យ​កម្រិត​ទឹក​នៃ​អាង​ស្តុក​ទឹក និង​ទុនបម្រុង​នៃ​កម្រិត​ទឹក​ជាក់ស្តែង ជាពិសេស​សម្រាប់​អាង​ស្តុក​។​ទោះបីជា​មានការ​ខូច​ទ្រង់ទ្រាយ​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ក៏ដោយ ក្រោម​ការដឹកនាំ​នៃ “​ការស្រាវជ្រាវ​វិទ្យាសាស្ត្រ​” ទិន្នន័យ​ដែល​ចេញផ្សាយ​ដោយ “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេ​មេគង្គ​” គឺមាន​ភាពងាយស្រួល​ប្រើ​សម្រាប់​អ្នកនយោបាយ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​បរទេស​មួយចំនួន ជាពិសេស “​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​” និង “​សំឡេង​សហរដ្ឋអាមេរិក​” និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ប្រឆាំង​ចិន​ផ្សេងទៀត ថែមទាំង​ប្រើប្រាស់​ទិន្នន័យ និង​របាយការណ៍​នៃ “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” ជា “​ភស្តុតាង​រឹងមាំ​” សម្រាប់​ការ​បំភាន់​ប្រធានបទ​ដូចជា “​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​ចិន​បណ្តាលឱ្យមាន​គ្រោះរាំងស្ងួត​នៅក្នុង​អាង​ទន្លេ​
​មេគង្គ​”​។​​ប្រធានបទ ៥ ដែលជា “​ខ្សែសង្វាក់​វាយប្រហារ​” ប្រឆាំងនឹង​ប្រទេស​ចិន​គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​ទន្លេមេគង្គ​” ដែល​បានចាប់ផ្តើម​នៅ​ចុងឆ្នាំ​២០២០ គឺ​គ្រាន់តែ​ជា​ផ្នែក​នៃ “​សង្គ្រាម​មតិសាធារណៈ​” ដែល​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson និង “Eye of the Earth”​សហការគ្នា​ជា​យូរ​មកហើយ ដើម្បី​លើក​បញ្ហា​ធនធានទឹក​ដែល​ឲ្យ​ឈ្នោះ​ថា​”​ល្បែង​អុក​របស់​ទន្លេមេគង្គ​”​។ មជ្ឈមណ្ឌល Stimson ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៨៩ ដែលមាន​ទីតាំងនៅ Washington រដ្ឋធានី​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជា​អ្នក​ប្រា​ជ្ច​ដ៏​ល្បី​មួយ​លើ​បញ្ហា​អន្តរជាតិ​។
នៅ​ឆ្នាំ​២០១៩ លោក Brian Eller ជានា​យក​នៃ​កម្មវិធី​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល បាន​បោះពុម្ព “​ថ្ងៃ​ចុងក្រោយ​នៃ​ទន្លេមេគង្គ​” ដែល​ផ្តោតលើ​ទស្សនវិស័យ​ផ្សេងៗ​ដូចជា​ការប្រមូល​ផល​ទំពាំងបាយជូ​មិនល្អ ការខាតបង់​សេដ្ឋកិច្ច​ទេសចរណ៍ ការបំផ្លាញ​អ្នកស្រុក​នៅ​តំបន់​លិច​ទឹក គ្រោះរាំងស្ងួត​នៅក្នុង​ទន្លេ​។ អាងទឹក ទឹកស្អាត​សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ការកើនឡើង​នៃ​សំរាម​តាម​ដង​ទន្លេ​។ ការចោទប្រកាន់​ដោយ​គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ថា ការសាងសង់​ទំនប់​របស់​ចិន​នៅ​ផ្នែក​ខាងលើ​នៃ​ទន្លេមេគង្គ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់​ដល់​ផលប្រយោជន៍​នៃ​ប្រទេស​ខាងក្រោម​។​សៀវភៅ​ដែលមាន​កម្រាស់​៣៨៤​ទំព័រ ក៏បាន​បើក​ការ​នាំមុខ​ចំពោះ​ការវាយប្រហារ​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson លើ​ប្រទេស​ចិន ដោយ​ផ្អែកលើ​បញ្ហា​ធនធានទឹក​ទន្លេមេគង្គ​។ ជាក់ស្តែង ចាប់ពី​ឆ្នាំ ២០១៦ ដល់​ឆ្នាំ ២០១៩ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​បរទេស​មួយចំនួនធំ ក្រោម​ការណែនាំ​របស់​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក បានចេញ​ផ្សាយ​របាយការណ៍​ជា​បន្តបន្ទាប់ ស្តីពី​គ្រោះថ្នាក់​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដែល​បង្កឡើង​ដោយ​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​នៅ​ទន្លេមេគង្គ​លើ ដល់​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​ខាងក្រោម ទៅលើ​មតិ​ទាំងអស់នេះ​ដោយ​មិនបាន​បង្ហាញ “​ភស្តុតាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​”​ណាមួយ​។ ចំពោះ​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson និង​ដៃគូ​របស់ខ្លួន នៃ​ក្រុម “Eye of the Earth” ផ្តល់នូវ “​ភស្តុតាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​” មួយចំនួន​សម្រាប់​ការ​បំភាន់​និង​ការ​លាប​ពណ៌​លើក​នេះ​។​ចាប់ពី​ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៩ ដល់​ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២០ ទន្លេមេគង្គ​បានទទួល​រង​នូវ​គ្រោះរាំងស្ងួត​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ជួ​បម​ង្ត​ក្នុង​រយពេល​មួយឆ្នាំ​មកនេះ​។ ឆ្លៀត​ក្នុងឱកាស​នេះ មូលនិធិ U.S. “Lower Mekong Initiative” ដោយ​”Eye of the Earth” បានចេញ​ផ្សាយ “​ការតាមដាន​លំហូរ​ទឹក​ក្នុង​ទន្លេមេគង្គ​លើ​ក្រោម​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ធម្មជាតិ​” ដោយ​អះអាងថា​ការសាងសង់​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​របស់​ចិន​នៅ​ទន្លេមេគង្គ​លើ នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់ កម្រិត​ទឹក​និង​ធនធានធម្មជាតិ​។ គ្រោះរាំងស្ងួត​នៃ​ទន្លេមេគង្គ​ក្រោម​ត្រូវបាន​ស្តីបន្ទោស​លើ​ការ​ស្តុក​ទុក​ទំនប់​របស់​ប្រទេស​ចិន​នៅលើ​ទន្លេ Lancang ។ ភ្លាមៗ​បន្ទាប់ពី របាយការណ៍​នេះ មជ្ឈមណ្ឌល Stimson បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ “​របៀប​ដែល​ប្រទេស​ចិន​បិទទ្វារ​ទឹក​នៅលើ​ទន្លេមេគង្គ​” នៅលើ​គេហទំព័រ​របស់ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០២០ ដែល​មិន​ត្រឹមតែ​គាំទ្រ​យ៉ាងខ្លាំង​ដល់​ការសន្និដ្ឋាន​របស់​របា​យ​ការណ៍ “Eye of the Earth” ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំង​បានដាក់​ចេញ​ទស្សនៈ​បង្កហេតុ​ជាច្រើន​ផងដែរ​។ ឧទាហរណ៍​៖ “​ក្នុង​រដូវភ្លៀង ខែមិថុនា​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៩ ទំនប់​ចិន​បាន​រារាំង​ទាំងស្រុង​នូវ​ការឡើង​កម្ពស់​ទឹក​នៅ​ចំណុច​វាស់វែង​នៅ​ឈៀង​សាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​” “​ប្រទេស​ចិន​មើលឃើញ​ធនធាន​ទឹកជា​ទំនិញ​ដែលមាន​គុណ​លក្ខណៈ​អធិបតេយ្យ ជាជាង​ទំនិញ​ដែល​អាចទាក់ទង​ជាមួយ​បណ្តា​ប្រទេស​ខាងក្រោម ដែលជា​ធនធាន​ចែករំលែក​ស្មើៗ​គ្នា​”​។ ចាប់តាំងពី​ពេលនោះ​មក មជ្ឈមណ្ឌល Stimson ក៏បាន​បោះពុម្ព​អត្ថបទ “​ភស្តុតាង​ថ្មី វិទ្យាសាស្ត្រ​បានបង្ហាញ​ថា​ទំនប់​ចិន​កំពុង​បំផ្លាញ​ទន្លេមេគង្គ​” នៅក្នុង “​គោលនយោបាយ​បរទេស​” របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយ​ចោទប្រកាន់​ចិន​បន្ថែមទៀតថា​បាន​បំផ្លាញ​ការផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​នៅ​តំបន់​ទំនាប​នៃ​ទន្លេមេគង្គ​។​ទោះបីជា​គណៈកម្មការ​ទ​ន្លេ​មេគង្គ និង​”​ភាពជា​ដៃគូ​ប្រព័ន្ធ​ធនធានបរិស្ថាន និង​ថាមពល​អូស្ត្រាលី​-​មេគង្គ​” បានចង្អុលបង្ហាញ​ថា របាយការណ៍​របស់ “Eye of the Earth” មាន​បញ្ហា​ជាមួយនឹង​ការជ្រើសរើស​ទិន្នន័យ​ដែល​មិនមាន​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ និង​បញ្ហា​តិចតួច​មួយចំនួន​នៅក្នុង​គំរូ ដែលនាំឱ្យ​មាន​បញ្ហា​ទៅលើ​ការសន្និដ្ឋាន​។ របាយការណ៍​នេះ​គឺជា​ការលើកឡើង​នៃ​បញ្ហា​ធនធានទឹក​ទន្លេមេគង្គ​បានផ្តល់ “​ទិន្នន័យ​ខ្លះ​ជា​សំអាង​” ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកនយោបាយ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​អាមេរិក​តាមដាន​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​។ កាលនោះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​អាមេរិក លោក Pompeo ធ្លាប់បាន​ប្រកាសថា លទ្ធផល​នៃ​របាយការណ៍​របស់ “Eye of the Earth” គួរ​ឲ្យ​ព្រួយបារម្ភ​យ៉ាងខ្លាំង ហើយ​ការចោទប្រកាន់​ដោយ​គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ត្រឹមត្រូវ ថា​”​ប្រតិបត្តិការ​ទំនប់ទឹក​នៅ​តំបន់​ខាងលើ​នៃ​ប្រទេស​ចិន បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​ជា​ឯកតោភាគី​នូវ​លំហូរ​នៃ​ទន្លេមេគង្គ ដែល​ប៉ះពាល់​ផលប៉ះពាល់​យ៉ាង​មហន្តរាយ​ដ​លើ​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់​ប្រជាជន​រាប់សិប​លាន​នាក់​នៅតាម​បណ្តោយ​ទន្លេ​” ។​​ជាមួយនឹង​ការចាប់ផ្តើម​ជា​ផ្លូវការ​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រ​វាង​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson និង “Eye of the Earth” នៅ​ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ និង​ការបើក​ដំណើរការ​គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​មេគង្គ​” ដែលជា​ខ្សែសង្វាក់​វាយប្រហារ​ប្រឆាំងនឹង​ប្រទេស​ចិន​បាន​បង្កើត​ឡើងជា​រូបរាង​។ ការស៊ើបអង្កេត​របស់​អ្នកយកព័ត៌មាន​បានរ​ក​ឃើញថា គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់ទឹក​ទន្លេមេគង្គ​” គ្រាន់តែ​ជា​ប្រធានបទ​ស្រាវជ្រាវ​មួយ​ក្នុងចំណោម​ប្រធានបទ​ស្រាវជ្រាវ​ទាំង ៥ របស់​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ទន្លេមេគង្គ​។ សំរាប់​ប្រធានបទ​៤ ផ្សេងទៀត​រួមមាន “​ការតភ្ជាប់​អាង​ទន្លេមេគង្គ​” “​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​មេគង្គ​” “​គោលនយោបាយ​មេគង្គ​” រួមទាំង “​កិច្ចសន្ទនា​គោលនយោបាយ ១,៥ ភាពជា​ដៃគូ​មេគង្គ​-​សហរដ្ឋអាមេរិក​”​។ ប្រធានបទ​ទាំង​ប្រាំ​ខាងលើ​មាន​ភាព​រីកចម្រើន​ដោយមាន “​ការតភ្ជាប់​អាង​ទន្លេមេគង្គ​” ជា​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​នៃ​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់ និង​ការតាមដាន​ឧបការ​ណ៍​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​។ បន្ទាប់ពី​បាន​ប្រមូល​នូវ​អ្វីដែល​គេ​ហៅថា “​ព័ត៌មាន​” រួចហើយ ប្រមូលផ្តុំ​នូវ​អ្វីដែល​គេ​ហៅថា “​ភស្តុតាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​” ដើម្បី ផ្តល់ឱ្យ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នូវ​សម្ភារៈ​ប្រឆាំងនឹង​ចិន បម្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាតិ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ព្យាយាម​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​គោលនយោបាយ​ការបរទេស​នៃ​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​។​បន្ទាប់ពី​ទទួលបាន​ព័ត៌មាន​អំពី​ដៃគូ​គម្រោង​នៃ​ទន្លេមេគង្គ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson និង​អ្នកគាំទ្រ​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​ក្រោយមក អ្នកយកព័ត៌មាន​បាន​រកឃើញថា ប្រធានបទ​ដែលមាន​ទាក់ទង​នឹង​ទន្លេមេគង្គ​ជា​ស្នូល​ក្នុង “​ការគំរាមកំហែង​ចិន​” ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ជ​រូបរាង រួមទាំង​ក្រុម “Eye of the Earth” មជ្ឈមណ្ឌល​អន្តរជាតិ គ្រប់គ្រង​បរិស្ថាន ទីភ្នាក់ងារ​សហរដ្ឋអាមេរិក ការអភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ​មូលនិធិ​អាស៊ី និង​ស្ថាប័ន​ផ្សេងទៀត ក៏បាន​ទាក់ទាញ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ដូចជា​”New York Times”​និង​អ្នកជំនាញ​ការអភិរក្ស​ទឹក​លោក Wang Weiluo គ្រូបង្រៀន​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Chai Nalong Seta Sai ក្នុងប្រទេស​ថៃ ។ តាមរយៈ​ការចុះផ្សាយ​របស់​អត្ថបទ​នេះ និង​ការយល់ឃើញ​លំអៀង «​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាពច្របូកច្របល់​»​។​
មជ្ឈមណ្ឌល Stimson រូ​ម​ជាមួយ​អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និង​ក្រុមទី​ភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​អន្តរជាតិ នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​គម្រោង “​ការត្រួតពិនិត្យ​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​មេគង្គ​” ហើយ​បានធ្វើ​សន្និសីទកាសែត​នៅក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមាន​គោលបំណង​កំណត់​គោលដៅ​លើ​ការខូចខាត​ដែល​បណ្តាលមកពី​ការសាងសង់​ទំនប់ រួមជាមួយ​ការបើក​ស៊ើបអង្កេត និង​រាយការណ៍​អំពី​បរិស្ថាន​និង​បញ្ហា​សហគមន៍​។ អ្នកសារព័ត៌មាន​ម្នាក់ៗ​ដែល​ចូលរួម​ក្នុង​គម្រោង​នឹង​ទទួលបាន​ជំនួយ​ចំនួន ៣.០០០ ដុល្លារ​។​ចេតនា​បង្កើត “​សង្គ្រាម​មតិសាធារណៈ​ទឹកទន្លេ​មេគង្គ​” មិន​ថា​វា​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson, “Eye of the Earth” ឬ អ្នកនយោបាយ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​អង្គការ​នានា​ដែល​ធ្វើការ​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​ជាមួយ​ពួកគេ គោលបំណង​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​ការលើកឡើង​ប្រធានបទ​នៃ​ធនធានទឹក​នៅក្នុង​ទន្លេមេគង្គ​មិនដែល​ផ្តោតលើ ការអភិវឌ្ឍន៍ ការកសាង​ប្រទេស ឬ​ពាក់ព័ន្ធ​និង​សុខុមាលភាព​របស់​ប្រជាជន​នោះ ប៉ុន្តែ​គឺ​ដើម្បី​រក្សា​ផលប្រយោជន៍​សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្នុង​តំបន់​។​នៅ​ដើម​ទស្សវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៥០សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ក្នុង​កិច្ចការ​លើ​តំបន់​មេគង្គ​។ នៅ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៩០ ជាមួយនឹង​ការបង្កើត​យន្តការ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​តំបន់​មេគង្គ រវាង​ប្រទេស​ចិន​ជាមួយ​បណ្តា​ប្រទេស​ដែល​នៅតាម​ដង​ទន្លេមេគង្គ​និង​ការ​អភិ​រក្សា​ទឹក រួមជាមួយ​ការអភិវឌ្ឍន៍​វា​រី​អគ្គិសនី​របស់​ចិន​នៅក្នុង​ទន្លេ Lancang សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ចាប់ផ្តើម​យកចិត្តទុកដាក់​លើ​បញ្ហា​ធនធានទឹក​ទន្លេមេគង្គ​ឡើងវិញ​ម្តងទៀត​។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៩ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​លោក អូ​បា​ម៉ា បានធ្វើ “​ការវិលត្រឡប់​ទៅកាន់​ទន្លេមេគង្គ​” ក្នុង​ទ្រុងទ្រាយ​ធំ​តាម​បរិបទ “​ការវិលត្រឡប់​ទៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​” ហើយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ បាន​បង្កើត “​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​មេគង្គ​ក្រោម​” ជាមួយ​ឡាវ ថៃ កម្ពុជា និង​វៀតណាម​។ ឆ្នាំ ២០១២ សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​រួមបញ្ចូល​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ជា​ផ្លូវការ​ក្នុង​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​នេះ​។​
នៅ​ខែមីនា ឆ្នាំ​២០១៦ បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​ចិន​និង​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​តំបន់​មេគង្គ​បានដាក់​ឱ្យ​ដំណើរការ​ជា​ផ្លូវការ​នូវ “​យុ​ទ្ធា​ការ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ឡាន​ឆាង​-​មេគង្គ​” សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ចាប់ផ្តើម​កែសម្រួល “​យុទ្ធសាស្ត្រ​ទន្លេមេគង្គ​” ហើយ​បាន​ចុះបញ្ជី​ធនធាន​ទឹកជា​លើកដំបូង​ក្នុងការ​កែសម្រួល​ថ្មី ទៅលើ “​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​មេគង្គ​ក្រោម​”​។ បន្ត​ការ​លាប​ពណ៍​ទៅលើ “​ទ្រឹស្តី​គម្រាមកំហែង​ទំនប់​របស់​ចិន​” និង “​ទ្រឹស្ដី​ការខូចខាត​បរិស្ថានរ​បស់​ចិន​”​។ នៅ​ឆ្នាំ ២០២០ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Trump បាន​បង្កើត “​ភាពជា​ដៃគូ​មេគង្គ​-​សហរដ្ឋអាមេរិក​” ជាមួយ​ប្រទេស​ជាប់​តំបន់​មេគង្គ​ទាំង​ប្រាំ ។​ទោះបីជា​ការវិនិយោគ​យ៉ាងច្រើន​នៅក្នុង​គម្រោង​ធនធានទឹក​ទន្លេមេគង្គ​ក្នុងអំឡុង​កាល​របប​លោក Trump មាន​តិចជាង​របប​របស់លោក Obama ក៏ដោយ វា​បាន​បើក​ដំណើរការ “​សង្គ្រាម​មតិសាធារណៈ​ទឹកទន្លេ​មេគង្គ​” ដែលមាន​ការប្រឆាំង​ទាប​ចំពោះ​ប្រទេស​ចិន​។ វា​ក៏​ជា​អំឡុង​ពេលដែល​មជ្ឈមណ្ឌល Stimson និង “Eye of the Earth” បានចាប់ផ្តើម “​បង្ហាញខ្លួន​ជា​លើកដំបូង​” ។​នៅក្នុង​ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២១ អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួងការបរទេស​អាមេរិក​លោក Price បាន​និយាយថា របប​នាយករ​ម្ត្រី Biden នឹង​បន្ត​ប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​ត្រួតពិនិត្យ​ផ្សេងៗ​ដែល​ផ្តល់​មូលនិធិ និង​បង្កើតឡើង​ដោយ​របប​នាយករ​ម្ត្រី Trump ហើយ​បន្ត​យកចិត្តទុកដាក់​ចំពោះ​រាល់​សកម្មភាព​របស់​ចិន​នៅ​ទន្លេមេគង្គ​លើ​។ នៅ​ថ្ងៃទី​២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២១ ក្នុងអំឡុង​ទស្សនកិច្ច​នៅ​សិង្ហ​បុរី អនុ​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក Harris បានប្រកាសថា “​ភាពជា​ដៃគូ​មេគង្គ​-​សហរដ្ឋអាមេរិក​” គឺជា​ផ្នែក​សំខាន់​នៃ “​យុទ្ធសាស្ត្រ​ឥណ្ឌូ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​”​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ជា​ផ្នែក​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដ៏​សំខាន់​ក្នុងការ​ទប់ស្កាត់​ប្រទេស​ចិន​។​
ស្ថិតិ​បង្ហាញថា ពី​ឆ្នាំ ២០០៩ ដល់​ឆ្នាំ ២០២១ រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក​បានផ្តល់​ជំនួយ​ទ្វេភាគី​ដល់​តំបន់​មួយចំនួន​ជាង ៤,៣ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ដល់ “​ប្រទេស​ដែលជា​ដៃគូ​ទន្លេមេគង្គ​” ដែល​ក្នុងនោះ​ជិត​៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​បានមកពី​ក្រសួងការបរទេស​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក និង​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ ដែល​ភាគច្រើន​បាន​ទៅ​អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល​ផ្សេងៗ​។​​វិធីសាស្ត្រ និង​ផែនការ​នៃ “​សង្គ្រាម​មតិសាធារណៈ​នៃ​ទឹកទន្លេ​មេគង្គ​” របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​យ៉ាងច្បាស់ ហើយ​ពួកគេ​បានធ្វើឱ្យ​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ​មានការ​អាក់អន់ចិត្ត​ផងដែរ​។ ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយនេះ​អាជ្ញាធរ​អភិរក្ស​ទឹក​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ប្រាំមួយ Lancang-Mekong តែងតែ​រំលឹក​ឡើងវិញ​ថា ពួកគេ​គួរតែ​ពង្រឹង​ការពិគ្រោះ​យោបល់ និង​ការសន្ទនា ការផ្លាស់ប្តូរ​បទពិសោធ​ន៍ និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​គ​ម្រោ​ង បង្កើន​ការជឿទុកចិត្ត​គ្នា​ទៅវិញទៅមក ការជឿទុកចិត្ត​គ្នា និង​លើក​កំពស់​កម្រិត​ទឹក​នៃ Lancang-Mekong ។ អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួងការបរទេស​ចិន​បាន​ឆ្លើយតប​នឹង​បញ្ហា​ពាក់ព័ន្ធ​ជាច្រើនលើក​ច្រើនសារ​។ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ 2019​មក​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាននិងកំពុង​បង្កបញ្ហា​ធនធានទឹក​នៃ​ទន្លេមេគង្គ​ដោយ​ចេតនា​បង្កើត​ចំណុចក្តៅ សាប​ព្រួស​ទំនាក់ទំនង​ក្នុង​តំបន់ និង​ធ្វើឱ្យមាន​ការប៉ះពាល់​ទៅលើ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​មេគង្គ​-​ឡាន​ឆាង​។​​លោក Zhang Li ជំនួយការ​អ្នកស្រាវជ្រាវ​នៅ “​ផ្លូវ​មួយ​ខ្សែ ក្រវ៉ាត់​មួយ​” និង​វិទ្យាស្ថាន​អភិបាលកិច្ច​នៃ​សកលវិទ្យា​ល័យ Fudan ដែល​បាន​សិក្សា​ផ្នែក​ការទូត និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ធ​ន​ធាន​ទឹក Lancang-Mekong បាន​ប្រាប់​អ្នកយកព័ត៌មាន​ថា នៅពេលនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ធ្វើឱ្យ​ប្រសើរឡើង​នូវ “​សង្គ្រាម​មតិសាធារណៈ​ទឹក​” ។ ពី​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង​អេកូ “​យុទ្ធសាស្ត្រ​ឥណ្ឌូ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​” វា​ក៏​ជា​ផ្នែក​មួយ​ដ៏​សំខាន់​នៃ “​ប្រេកង់​បី​” នៃ​ធុរកិច្ច ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​បង្កើន “​ការវាយលុក​ទៅលើ​មតិសាធារណៈ​ផ្លូវទឹក​” ជា​បន្តបន្ទាប់​ប្រឆាំងនឹង​ប្រទេស​ចិន​។ ម្យ៉ាងវិញទៀត សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ដឹងថា “​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​មេគង្គ​ក្រោម​” ដែល​ខ្លួន​បាន​ដឹក​នាំនៅ​ឆ្នាំ​នោះ បាន​ដំឡើង​ទៅជា “​ភាពជា​ដៃគូ​មេគង្គ​-​សហរដ្ឋអាមេរិក​” ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​សមាជិក​យន្តការ​ក្នុងការ​អភិវឌ្ឍន៍​មានការ​ខ្វះខាត​នឹងមាន​ការមិនយល់ស្រប​។ ហើយ​ឆ្លៀតឱកាស​ទប់ស្កាត់ “​អន្តរ​ភាវូបនីយកម្ម​” នៃ​បញ្ហា​មេគង្គ​និង​បង្ក្រាប​ចិន​។ លោក Zhang Li ជឿជាក់ថា ការកសាង​ទន្លេមេគង្គ​របស់​សហរ​ដ្ឋ​អាមេរិក​ទៅជា “​សមរភូមិ​ថ្មី​សម្រាប់​ការប្រឈមមុខ​ដាក់គ្នារ​វាង​ចិន និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​” មិន​ស្របតាម​ផលប្រយោជន៍​រួម​របស់​ប្រទេស​ទាំង​ប្រាំមួយ​នៅក្នុង​តំបន់​នោះ ហើយក៏​មិន​រួមចំណែក​ដល់​ដំណោះស្រាយ​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​បញ្ហា​ធនធានទឹក​ផងដែរ​៕សហការី